Gıdalar ve Hastalıklar İlaçların Etkisini Değiştirebilir

Gıdalar ve Hastalıklar İlaçların Etkisini Değiştirebilir

Sevil ADIGÜZELMAN

İnönü Üniversitesi Eczacılık Meslek Bilimleri Bölümü Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Göknur Aktay, “Bazı ilaçlar, bazı gıdalarla birlikte kesinlikle alınmamalıdır ve bazı hastalıklarda da bazı ilaçların alınması uygun değildir” dedi.

Aktay, yaptığı açıklamada, günümüze kadar ilaçların aldığımız gıdalar ve mevcut hastalıklarımızla bir etkileşim içine girdiklerinin pek tartışılmadığını belirterek, ilaç kullanırken tüketilen gıdaların içeriğindeki mineraller, vitaminler, protein ve karbonhidratların ilaçların etkisinin artmasına, azalmasına ya da etkisiz olmalarına neden olabileceğini söyledi.

Astım, yüksek tansiyon, diyabet, karaciğer ya da böbrek yetmezliği gibi bir kronik hastalıkların, yeterince çalışamayan organ ve dokuların ilaçların vücuttaki etkilerini göstermelerine engel olabileceğini veya etkinin artmasına yol açabileceğini ifade eden Aktay, “Dolayısıyla doktorunuza ya da eczacınıza kullandığınız ilaçların yanı sıra mevcut bir hastalığınız varsa o konuda bilgilendirmek ve ilaçlarınızın hangi gıdalarla birlikte alınmaması gerektiğini öğrenmek çok önemlidir. Bazı ilaçlar, bazı gıdalarla birlikte kesinlikle alınmamalıdır ve bazı hastalıklarda da bazı ilaçların alınması uygun değildir” diye konuştu.

Aktay, ilaç etkileşimi olan gruplara değinerek, “Özellikle çocuklar, yaşlılar, karaciğer ve böbrek yetmezliği olanlar, kadınlar, gebe ve emziren anneler, kronik hastalığı olanlar, ilaç ve gıda alerjisi olanlar ilaç kullanımı sırasında her türlü etkileşime açık riskli gruplardır. İlaç etkileşimleri açısından bu grupların daha dikkatli ve uyanık olmaları gerekir” ifadelerini kullandı.

Hastalara ilaç kullanımı hakkında bilgiler vererek çeşitli önerilerde bulunan Aktay, şöyle konuştu:

“Yüksek tansiyon ilaçları kullanan hastaların tuz, tuzlu gıdalar, et ve tavuk suyu tabletleri, paketli market ürünleri, salam-sosis-sucuk, meyan şerbeti ve kolalı içeceklerle birlikte tüketilmemeli. Tuz açısından zengin gıdalar tedaviyi başarısız kılar. Antikoagülan (kan sulandırıcı) ilaçlar; Varfarin antikoagülan etkisini K vitamini sentzini bozduğu için, K vitamini açısından zengin koyu yeşil yapraklı sebze (ıspanak, brokoli, lahana, pazı, roka, tere, maydanoz, Brüksel lahanası, kuşkonmaz, yeşil mercimek) ile yeşil çay ve şalgam ile birlikte alındığında etkisi azalır. E ve A vitamini açısından zengin gıdalar ise varfarinin etkisini artırarak kanama riski oluştururlar. Tiroit ilaçları; soya fasulyesi, lahana, turp, brokoli, Brüksel lahanası ve şalgam ile etkileşime girerek ilacın etkisini azaltır. Antibiyotikler; tetrasiklin grubu antibiyotiklerin süt ve süt ürünleri ile kalsiyum, çinko, bakır, magnezyum, demir gibi metalleri içeren gıda ve ilaçlarla birlikte alınması ilacın etkisini azaltır. Penisilin grubu ilaçlar ise kahve, narenciye, domates, asitli içecekler gibi mide bağırsak ortamının asitliğini artıran gıdalarla birlikte alınması penisilinin parçalanarak etkisiz hale gelmesine neden olur. Kolesterol düşürücü ilaçlar; yağ, salam-sosis-sucuk, krema, kaymak, kırmızı et, yumurta gibi gıdaların tüketimini kısıtlamak gerekir. Kolesterolce zengin bu gıdaların tüketiminin fazla olması kolesterol düşürücü ilaçların etkisini azaltır. Alkol, antidepresan ilaçlarla aynı anda alkol ve alkollü içecek tüketilmemeli. Alkol, antidepresanların etkisini ve yan etkilerini güçlendirir, solunum zorluğu ve uyuşukluğa yol açabilir. Astım ilaçları, kahve, çay, yeşil çay gibi kafeinli gıda ve içecekler astım ilaçlarının etkisini azaltabileceği gibi astımı tetikleyici etkileri de olabilir. Laksatifler (bağırsak yumuşatıcı, kabızlığa karşı kullanılan ilaçlar); Süt ve lahana gibi gaz yapıcı gıdalarla birlikte tüketilmemeli. Şiddetli karın ağrılarına neden olabilir. Antihistaminikler (Alleji karşıtı ilaç); alkolle ve alkollü içeceklerle birlikte alındığında sersemlik ve uyuşukluğa neden olur. Antiasitler (asitlik giderici ilaç); Mide asitliğini artıran asitli içecekler, domates, zencefil, süt ve süt ürünleri gibi gıdalar antiasitlerin etkisini azaltır. Yeşil çay; birçok diyet listesinde metabolizmayı artırıcı bir içecek olarak yeşil çay yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak, kalsiyum metabolizmasını bozması ve idrarla kalsiyum atılımını artırması nedeniyle gelişme dönemindeki çocuklar, gençler, menopoz dönemindeki kadınlar, gebe ve emziren anneler kesinlikle günlük tüketilen yeşil çay miktarını kısıtlamalıdır. Kepekli gıdalar; kalp-damar hastalıklarında kullanılan ilaçlar gibi hayatı öneme sahip ilaçları kullananların pırasa, portakal, kepekli ekmek gibi yüksek lifli gıdaları fazlaca tüketmeleri önerilmez. Kepekli ürünler ilaçların mide ve bağırsaklardan yeterince emilmeden atılmalarına ve tedavinin başarısız kalmasına neden olur. Greyfurt veya greyfurt suyu, Nar veya nar suyu; İlaçlarla birlikte su dışında herhangi bir içecek alınmamalı. Özellikle greyfurt ya da nar suyu tüketilmesi ilacın istenmeyen zararlı etkilerine neden olabilir.”